نظریه های متداول
در حال حاضر سه نظریه برای توصیف پیدایش و تحول عالم وجود دارد .این نظریه ها عبارتند از:
1.نظریه مهبانگ 2.نظریه نوسان کننده 3 . نظریه حالت پایدار
نظریه مهبانگ
بنابر این نظریه روزی روزگاری آتشگویی وسیع از گازهای بی نهایت سوزان و چگال ،که بیشتر از هیدروژن با اندکی هلیوم بود ،وجود داشت.
در حدود 10تا 15 بیلیون سال پیش این آتشگوی منفجر شد و انبساط آن « به شهادت انتقال به سرخ » ،هنوز ادامه دارد.
با گذشت زمان تراکم ماده در بسیاری از نقاط این توده ی منبسط شونده گاز پدید آمد.این تراکم ها با جذب ماده از محیط اطراف رشد کردند ,به این ترتیب عالم به توده های عظیمی از گاز ،که هر یک می رفت تا کهکشانی شود ،تقسیم شدند .این توده ها همچنان در انبساط بی وقفه جهان شرکت دارند .سرانجام هر یک از این توده ها عظیم گاز بار دیگر تکه پاره شدندو ستاره ها را پدید اوردند. ستارگان نسل اول از دو گاز ،که در آن زمان در جهان وجود داشت ،یعنی هیدروژن وهلیوم تشکیل می شوندبا گذشت زمان عناصر دیگر در هسته های پرجرم ( دمای هسته ی ستاره های پر جرم فوق العاده زیاد است واین ستاره ها خیلی به سرعت تحول می یابند )به وجود امدند. سپس این عناصر جدید با انفجار ستاره ای به گاز میان ستاره ای راه یافتند تا به عنوان ماده خام در تکوین ستارگان بعدی به کار روند.
نظریه عالم نوسان کننده
مطابق این نظریه انبساطی که با مهبانگ آغاز شد ،بر اثر نیروی گرانش سرانجام متوقف خواهد شد.
آنگاه انقباض شروع خواهد شد و مجددآ همه عالم را به آتشگوی اولیه باز خواهد گرداند.سپس مهبانگ دوم روی خواهد داد و روند تحول بار دیگر آغاز خواهد شد .
نظریه حالت پایدار
تصویری را که طرفداران این نظریه رسم می کنند می توان به صورت زیر خلاصه کرد .
آ.عالم آغاز وانجام ندارد.
ب.عالم همیشه به همان صورتی بوده وخواهد بود که اکنون به چشم هر ناظر می آید .
پ. با دور شدن کهکشانها از هم و پیر شدن آنها ،کهکشان های جدید در فضای تهی به جا مانده ،تکوین می یابند .
ت. گازها و غبار و انرژی (که طبق فرمول انیشتین نوعی جرم است )که ستارگان در پیری از خود دفع میکنند ،مواد خاصی است که ستارگان جدید از آن به وجود می آیند .
در حال حاضر نظریه مهبانگ سوزان بیش از همه مورد قبول اختر شناسان است .قراینی که این نظریه را تایید می کنند متعدد است که مهم ترین آنها انبساط عالم ،تابش میکرو موجی کیهانی و فراوانی عناصر سبک است.
انبساط عالم نخستین بار از رصد های گسترده ادوین هابل به دست آمد اگر عقربه زمان را به عقب برگردانیم انبساط به انقباض تبدیل می شود آنگاه میتوان تا حالت فشرده آغازین پیش رفت.
زمینه میکروموجی کیهانی در سال 1946توسط آرنو پنزاس و رابرت ویلسون کشف شد .بنابر نظریه مهبانگ سوزان ،عالم در ابتدا آتشگوی چگال و سوزانی بود ،ولی با انبساط عالم سرد و رقیق شده است. تابش میکروموجی کیهانی ،سنگواره ای به جا مانده از ایام آغازین عالم است .این تابش ،تابشی است ضعیف و همسانگرد (یعنی شدت آن در همه جا یکسان است) که طیف آن ،طیف جسم سیاهی به دمای 2.7 کلوین است.نظریه مهبانگ وجود تابشی با این مشخصات را پیش بینی می کند .
بنابر نظریه مهبانگ عناصر سبک دوتریوم،هلیوم ، لیتیوم در نخستین دقایق عالم آغاز تکوین یافتند به علاوه این نظریه فراوانی نسبی این عناصر را پیش بینی می کند .مثلا فراوانی هلیوم نمی تواند بیش از 25 درصد باشد مطالعات طیفی و بررسی های اختر فیزیک نیز به مقداری در همین حدود می انجامد.
منبع :کتاب نجوم به زبان ساده